KUR'ANI KERİM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Kur'anıkerim, İslâm geleneğinde merkezî bir yere ve öneme sahiptir. O, söz konusu geleneğin mensuplarını, dinî ve ahlâkî yaşantılarında yönlendirir ve yol gösterir. Bu yüzden onun, özü ve nitelikleri itibarıyla tanınması gerekir.

Kur'anıkerim, Arapça bir kitaptır. Dolayısıyla Kur'anıkerim metninin doğru bir biçimde okunabilmesi için Arap alfabesinin öğrenilmesi gerekir. Kur'anıkerim'in, diğer Arapça metinlerden farklı olarak kendine özgü bir okunma biçiminin oluştuğu bilinmektedir. Türkler de ilk dönemlerden beri Kur'anıkerim'i, Arapçanın fonetik yapısı ve tecvit kuralları çerçevesinde ortaya çıkan bu kendine özgü okunuş biçimine bağlı kalarak okuya gelmişlerdir. Buna göre din alanında toplumun temel bazı gereksinimlerine cevap verme konumunda olanlar, Kur'anıkerim'in okunuşu ile ilgili teknikleri ve kuralları, uygulamalı bir biçimde öğrenmeli, Kur'anıkerim'i doğru ve güzel okumalıdır.

Kur'anıkerim, dinî ibadetlerin ve törenlerin vazgeçilmez bir parçası olduğuna göre onun bazı bölümlerinin ezberlenmesi de bir ihtiyaç olarak görünmektedir.

Bilginin hızla yaygınlaştığı günümüz dünyasında Kur'anıkerim'in içeriği ile ilgili bilgilenme sürecinin yoğun biçimde yaşandığı gözlemlenmektedir. Bu itibarla bu derste Kur'anıkerim'in içeriği de programda öngörülen ölçüde ele alınacaktır. Kur'anıkerim'in içeriği ile ilgili bilgilenmenin, öğrencide evren tasavvurunun oluşmasında çağı, olayları, olguları ve her şeyden önemlisi din olgusunu yorumlamasında, ahlâkî davranışlar geliştirebilmesinde çok önemli bir katkısı olacağı düşünülmektedir.
Öğrencinin, hiç anlama çabası harcamadan, üzerinde düşünmeden ve kendi kişisel gereksinimleri ve ilgileri açısından değer üretme kaygısı taşımadan Kur'anıkerim metnini sadece Arapça ve tecvit kurallarına göre okuyabilmesinin yeterli olduğu söylenemez. Bu bakımdan bu programda, belirlenen ayet gruplarının ve surelerin mealleri, Kur'ana ait değerler ve ezberletilmesi öngörülen kısa kısa ayet metinleri yer almaktadır.

İmam-Hatip Liselerinin hazırlık sınıflarında haftada 8 saat, IX.,X. ve XI. sınıflarında haftada dörder saat okutulacak olan Kur'anıkerim dersi öğretim programında, hazırlık sınıflarında 8, IX. sınıflarda 5, X. sınıflarda 4 ve XI. sınıflarda 4 ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. Kur'anıkerim tarihini ve Mushafın oluşum sürecini ana hatlarıyla bilme.
2. Kur'anıkerim'in indirildiği dönemdeki işlevini ve niteliklerini kavrama.
3. Kur'anıkerim'in metnini, doğru ve güzel bir biçimde yüzünden okuma.
4. Kur'anıkerim'in belirlenen bölümlerini ezberden okuma.
5. Kur'anıkerim'i doğru ve güzel okuma kurallarını uygulama.
6.Kur'anıkerim'in verilen bölümlerinin meallerini okuyup onlardan güncel değerler çıkarma.
7. Gerek meslekî hayatında gerekse kişisel hayatında etkin bir biçimde kullanabileceği ve insanın ahlâkî yönünü doğrudan olumlu etkileme niteliğine sahip kısa ayet metinlerini ezberleme.
8. İçinde bulunduğu psikolojik, toplumsal ve tarihî koşulları Kur'anıkerim'e ait değerlerle ilişkilendirme.

UYGULAMAYLA İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR
1. Dersin üniteleri birbirleriyle ilişkili olarak işlenmelidir. Ünitelerdeki konuların programda belirtilen sırayla işlenme zorunluluğu yoktur. Örneğin bir yandan tecvit kuralları öğretilirken diğer yandan yüzünden okuma etkinliği sürdürülmelidir. Bir ders saatinde ezber yaptırılırken diğer ders saatinde meal dersleri yürütülmelidir.
2. Yanlış telâffuzların ve hatalı okumaların önüne geçebilmek için ezberlenecek ayetler ve sureler önce öğretmen tarafından bir: veya birkaç kez okunmalıdır. Öğretmen, bu aşamada güzel Kur'an okuyan Türk hafızların CD, kaset vb. de yararlanabilir.
3. Derslerde malzeme olarak teknolojik olanaklardan yararlanılmalıdır (CD ve video kaseti,ses kaseti vb.).
4. Uygun ortamlar, varsa ezberlenecek bölümler, uygun parçalara bölünerek koro hâlinde ezberletilmelidir. Bu tür bir çalışmayla öğrencilerin derse katılımları sürekli kılınabilir; ezberler en az hata payıyla yapılabilir. Kur'an dersinde çok önemli bir yeri olan kulağa hitap, üst düzeyde gerçekleşebilir ve ezberlerin büyük bir bölümü sınıf ortamında tamamlanmış olur.
5. Meal okunacak derslerden önce öğretmen, değişik yardımcı kaynaklardan yararlanarak bir ön hazırlık yapmalı ve ilgili okuma bölümünden üretilebilecek çağdaş ve güncel değerler konusunda zihinsel bir hazırlığa sahip olmalıdır.
6. Ayet gruplarının mealleri okunduktan sonra öğretmen, okunan bölümü öğrencilerin düşüncelerine açmalı, onları düşünmeğe, soru sormaya ve güncel değerler üretmeğe isteklendirmeli ve olabildiğince yüreklendirmelidir.
7. Önceki sınıflarda ezberlenen ayetlerin ve surelerin tamamı, sonraki sınıflarda yeni ezberlerle birlikte tekrar edilmeli; öğrenci, önceki ezberlerle de ilişki kurmak durumunda olduğunu bilmelidir.
8. Yüzünden okunacak bölümler önceden öğrencilere belirtilmeli ve derse gelmeden önce okul dışı ortamlarda belirlenen bölümü okumalarının, ilgili ders için bir ön koşul olduğu söylenmelidir.
9. Tecvit kurallarının teorik öğretiminin yanında yüzünden okuma ve ezber derslerindeki uygulamalar esnasında, kural hataları görüldükçe verilen teorik bilgiler öğrencilere tekrar hatırlatılmalıdır.
10. X.ve XI. sınıfların programlarında teorik tecvit konularına yer verilmediği
için uygulamalar sırasında gerekli görüldükçe teorik bilgiler tekrar edilmelidir.
11. Yüzünden okuma derslerinde aynı anda bütün öğrencilerin ilgisini sürekli
kılmak için hiçbir öğrenci, kendisinin ne zaman okumaya başlayacağını önceden kestirememelidir.
Öğrencilerin, her derse aktif katılımları sağlanmalı ve her derse hazırlıklı gelmelerinin yararı belirtilmelidir.
12. Kur'anıkerim'in güzel okunmasının yeteneğe bağlı bir yanı olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu bakımdan öğretmenler, bu konuda daha az yetenekli olduğunu fark ettikleri öğrencilere gereken kolaylıkları sağlamalı ve değerlendirme aşamasında da bu durumu göz önüne almalıdırlar.
13. Kur'anıkerim'i, Türk kıraat uzmanlarının icra biçimine uygun olarak okumaya özendirilmelidir. Bu hedefe Kur'an'ı doğru ve güzel okuyan Türk hafızların okuyuşlarının dinletilmesiyle ulaşmaya çalışılmalıdır.
14. Ezberlenmesi ve yorumlanması gereken kısa ayetler öğrencilere ders esnasında ezberletilmelidir.
15. Öğretmen, kısa ayetlerin ezberletileceği ve yorumlanacağı derslere, ayetin tefsiri ve yorumuyla ilgili bir ön araştırma yaparak gelmelidir.
16. Ezber derslerinde, metinlerin ezberden doğru ve güzel okunması amaçlanmakla birlikte, onların anlamları da kısaca açıklanmalıdır; ancak meal derslerinde olduğu gibi anlam, yorum ve değer çıkarma gibi etkinliklere yer verilmemelidir.
17. Bu programa göre hazırlanacak, Kur'anıkerim, Hazırlık Sınıfı Ders Kitabı,A4 ebadında 12-14, B5 ebadında 15-18 ;Kur'anıkerim, 9.Sınıf Ders Kitabı A4 ebadında 10-12, B5 ebadında 12-15; Kur'anıkerim, 10.Sınıf Ders Kitabı A4 ebadında 8-10, B5 ebadında 10-13; Kur'anıkerim, 11.Sınıf Ders Kitabı A4 ebadında 7-9, B5 ebadında 9-12; forma olmalıdır.
 

ARAPÇA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
İmam-Hatip ve Anadolu İmam-Hatip Liselerindeki meslek dersleri içinde, Arapça dersi bir anlamda anahtar konumundadır. Başta Kur'an ve Hadis olmak üzere dinî kaynaklar Arapçadır. Bu nedenle meslekî metin/diyalogları okuyup anlayabilmek için bu dili öğrenmek gerekmektedir.

Bunun yanında din görevlileri, hac görevleri esnasında veya başka zamanlarda Arapça konuşan insanlarla sözlü ve yazılı iletişim kurmak durumundadır. Bu sebeplerle Arapça öğretiminde (özellikle başlangıç döneminde), tüm yabancı dil öğretiminde kabul edilen dört temel beceri olan,

Dinleme, anlama,
Okuma,
Konuşma,
Yazma

Becerilerinin kazandırılması hedeflenmelidir. Program içeriğinin düzenlenmesinde öğrencilerin gereksinimleri, dil yapılarının kullanım sıklıkları, öğrenilebilirlikleri ve işlevsel değerleri göz önüne alınmalıdır. Ayrıca, Arapça yabancı dildir ve öğretimi yapılırken çağdaş yabancı dil öğretimi ile ilgili kurallara da uyulmalıdır.
Bu çerçeve içinde hazırlanan ders programında, Arapça dersinin öğretimi sonunda ulaşılacak genel amaçlar ve bunlara dayalı olarak özel amaçlar belirlenmiştir.
Programda üniteler; amaçlar, konular, dil bilgisi/yapı ve etkinlikler şeklinde düzenlenmiştir. Programın uygulanmasıyla ilgili açıklamalara geniş yer verilmiş, özellikle içerik, yöntem ve öğrenme-öğretme etkinlikleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Bu programdaki alıştırmalar ve değerlendirme bölümlerindeki örnekler, programın bir konusundan seçilmiş birkaç amaç ve davranışın öğrenciye nasıl kazandırılacağını, değerlendirilmesinin nasıl yapılacağını göstermek ve öğretmene kılavuzluk yapmak düşüncesiyle düzenlenmiştir. Öğretmen uygulayacağı yöntem ve teknikleri, sınıf ortamına ve öğrencilerin durumlarına göre çeşitlendirebilir.

GENEL AMAÇLAR
1. Düzeyine uygun, okuduğu Arapça meslekî ve diğer metinleri anlama.
2. Dinlediği bir Arapça konuşmayı anlama.
3. Arapça sözlü iletişim kurma.
4. Arapça yazılı iletişim kurma.
5. Arapça basılmış yayınları izleme.
6. Öğrenmekte olduğu Arapça'yı kullanmaya istekli olma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci:
1. Arap harflerini tanır.
2. Arap harflerinin telâffuz kurallarını bilir.
3. Arapça okuma kurallarını bilir.
4. Yazım kurallarını bilir.
5. Günlük iletişimde sıklıkla kullanılan kavram ve işlevleri bilir.
6. Derste öğrenilen metin/diyalogdaki kelimelerin anlamlarını bilir.
7. Cümlenin öğelerini bilir.
8. Cümle ile ilgili dil bilgisi kurallarını bilir.
9. Başlangıç düzeyinde verilen yapıları anlar.
10. Basit ve sıralı cümlelerden oluşan kısa bir metin/diyalogu dinlediğinde anlar.
11. Basit ve sıralı cümlelerden oluşan kısa bir metin/diyalogu okuduğunda anlar.
12. Günlük deneyimleri, basit ve birleşik cümlelerle sözlü olarak ifade edildiğinde anlar.
13. Günlük iletişimde kullanılan basit ve sıralı cümleleri değişik anlatım biçimlerine dönüştürür.
14. Öğrendiği yapı, işlev ve kavramları doğru olarak kullanır.
15. Öğrendiklerini basit ve birleşik cümleler ile sözlü olarak ifade eder.
16. Günlük deneyimlerini basit ve birleşik cümleler ile sözlü olarak ifade eder.
17. Sınıf düzeyine uygun yazım kurallarını doğru olarak kullanır.
18. Öğrendiklerini ve günlük deneyimlerini basit ve birleşik cümleler ile doğru olarak yazar.
19. Arapça öğrenmekten zevk alır.
20. Öğrenmekte olduğu Arapçayı kullanmaya özen gösterir.
21. Arap harflerini kurallarına uygun olarak telâffuz eder.
22. Arapça kelime ve metinleri kurallarına uygun olarak okur.
23. Arapça kelime ve metinleri kurallarına uygun olarak yazar.
----------------
1. Programda gösterilen dil bilgisi kurallarını bilir.
2. Meslekî metin/diyaloglarda geçen kelimelerin anlamlarını bilir.
3. Programda belirlenen dil yapılarını anlar.
4. Basit ve birleşik cümlelerden oluşan meslekî metin/diyalogu okuduğunda anlar.
5. Basit ve birleşik cümlelerden oluşan meslekî metin/diyalogu dinlediğinde anlar.
6. Diğer meslek derslerinde geçen ayet, hadis, dua vb. metinleri sözlük yardımıyla anlar.
7. Meslekî bir metin/diyalogda bilinenler yardımıyla bilinmeyenleri tahmin eder.
8. Öğrendiği yapı, işlev ve kavramları doğru olarak kullanır.
9. Öğrendiklerini basit ve birleşik cümlelerle sözlü olarak anlatır.
10. Yazım kurallarını doğru olarak kullanır.
11. Diğer meslek derslerinde geçen ayet, hadis, dua vb. metinleri doğru olarak okur.
12. Diğer meslek derslerinde geçen ayet, hadis, dua vb. metinleri doğru olarak yazar.
13. Arapça öğrenmekten zevk alır.
14. Öğrenmekte olduğu Arapçayı kullanmaya özen gösterir.

TEMEL DİNİ BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
İnsan, kendini toplum içinde gerçekleştirmek üzere bu dünyada bulunan, madde üzerinde kullanım yetkisi olan, kültür ve uygarlıklar yaratan bir varlıktır. Din, insan hayatına anlam kazandıran, insanın insanca yaşamasına yardımcı olan, insanların birbirlerini anlayabilmeleri için gerekli olan temel iletişim kodlarını bünyesinde taşıyan ve Allah-insan ilişkilerini düzenleyen bir araçtır.

Din, farklı isimlerle de olsa, tarih boyunca, insanın olduğu her yerde var olmuş, insanlığın doğal akışını daima etkilemiş ve etkilemeye devam etmektedir. Din, amacına uygun olarak anlaşıldığı zaman, insanları kaynaştırmış ve toplumsal barışın güvencesi olmuştur. Doğru anlaşılmadığı zaman da toplumları parçalamış ve her türlü gelişmenin önünde engel hâline gelmiştir.

Temel Dinî Bilgiler dersi, dinin insan için bir araç olduğu, din ve bilim arasında bir çatışma olmadığı esaslarından hareketle, öğrencinin kafasındaki “din” kavramının netleşmesine zemin hazırlar. İslâm dininin özünü oluşturan Kur'anıkerim'de belirtilen iman, ibadet ve ahlâk ilkeleri hakkında bilgi verir. Kelâm,Tefsir, Hadis, Fıkıh, İslâm Tarihi gibi derslerin daha iyi anlaşılabilmesine katkıda bulunur.

Günümüzde “değişim” ve kültürler arası etkileşim hızlanmış; farklı dinlere mensup insanlar için, birbirlerini daha iyi tanıma ve anlama imkânı doğmuştur. Bu durum, öz değerlerimizin evrensel boyutunun öne çıkarılmasını gerektirmektedir. Temel Dinî Bilgiler dersi, dinimizin ve değerlerimizin evrensel boyutunun anlaşılmasına yardımcı olacak zihinsel donanımı öğrencilere kazandırır.

Temel Dinî Bilgiler dersi, “İnsan Bilimleri”nin bir alt grubu olan “İlâhiyat Bilimleri”ne “Giriş” niteliği de taşımaktadır. “Açıklayıcı anlama” yöntemini ve akılcı-eleştirel yaklaşımı esas alır.

İmam Hatip Liselerinin hazırlık sınıflarında, Anadolu İmam Hatip Liseleri ve Yabancı Dil Ağırlıklı İmam Hatip Liselerinin IX. sınıflarında, haftada iki saat olarak okutulacak olan bu dersin öğretim programında VIII ünite yer almaktadır.
 

GENEL AMAÇLAR
1. Dinin, insanın, insanlığını gerçekleştirmesi için önemli bir araç olduğunu kavrama.
2. Dinin özünde iyilik, güzellik ve doğruluk olduğunu kavrama.
3. Başka dinlere mensup insanlara karşı önyargıdan uzak olmak gerektiğini kavrama.
4. İslâmiyetin akıl ve bilimle çatışmadığını kavrama.
5. İslâmiyetin, bilimsel yöntemlerle yorumlandığında, gerçeklerle örtüştüğünün farkında olma.
6. İslâmiyetin iman, ibadet ve ahlâk esaslarını kavrama.
7. Tefsir, Hadis, Kelâm, Fıkıh, İslâm Tarihi gibi derslerin, İslâm dininin daha iyi anlaşılmasını sağladığının farkında olma.
8. Din ve sosyal değişme arasındaki ilişkiyi kavrama.
 

ÖZEL AMAÇLAR
Temel Dinî Bilgiler dersi öğretim programını başarı ile tamamlayan her öğrenci;
1. Dinin insan için bir araç olarak ne denli önemli olduğunu açıklar.
2. Başka dinlere mensup insanlara karşı daha hoşgörülü davranır.
3. İslâmiyetin her zaman ve mekânda yeniden anlaşılabilecek dinamik bir din olduğunu yorumlar.
4. İslâmiyetin ana kaynağının vahiy ve akıl olduğunu açıklar.
5. Aklını en üst düzeyde kullanmanın Müslüman olmanın getirdiği bir sorumluluk olduğunu yorumlar.
6. İslâmiyetin bilimle çatışmadığını ve bilimsel anlayışın dini doğru öğrenebilmek için gerekli olduğunu yorumlar.
7. İslâmiyetin temel amacının ahlâklı bireylerden oluşan ahlâklı bir toplum meydana getirmek olduğunu açıklar.
8. İslâmiyetin, ne Müslüman olma ne de ibadetleri yerine getirme konusunda insanları zorlamadığını açıklar.
9. Temel İslâmî ibadetlerin insan hayatına anlam kazandırdığını örneklendirir.
10. İslâmiyetin, insanın “yaratıcı yetenek”lerini etkin kılmak istediğini yorumlar.
11. Dinin, insanın bireysel ve toplumsal hayatına yön veren diğer alanlarla ilişkisini yorumlar.
12. İslâmiyetin, “geçmiş”i eleştirel bir yaklaşımla doğru anlayan ve geçmişin birikiminden geleceği belirleme konusunda yararlanan bireyler yetiştirmek istediğini açıklar.
13. Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelâm, İslâm Tarihi gibi derslerin bilimsel yöntemlerle hazırlandığı ve işlendiği zaman, İslâmiyetin evrensel boyutunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olduklarını örneklendirerek açıklar.
14. Din ve uygarlık arasındaki ilişkiyi açıklar.
15. Geleneğin din olmadığını yorumlar.
16. Dinin dinamik boyutunu yorumlar.
 

SİYER ( HZ. MUHAMMED'İN HAYATI ) DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Allah, insanın kendini gerçekleştirmesi için gereksinimi olan bilgileri vahiy yoluyla insana bildirmiş, Peygamber aracılığıyla da vahiyle ulaştırılan bu bilgilerin somutlaşmasını öngörmüştür. Bu bağlamda, son din olan İslâmın peygamberi Hz. Muhammed de vahyî bilgilerin sosyal hayata geçirilmesinde örnek olmuştur. Bu açıdan, İslâmiyeti anlayabilmek için Hz. Muhammed'in hayatını bilmek, din hizmeti verecek gençlerimiz için büyük önem arz etmektedir.

Bu derste Hz. Muhammed'in hayatı; tarihsel kimliği, Kur'anıkerim'in onun şahsı ile ilgili yaptığı tespitler çerçevesinde, bilimsel, akılcı bir yaklaşımla ve tarihsel yöntemler ışığında öğretilecektir.

Öğrencilerin, Hz. Muhammed'in hayatını öğrenmelerini amaçlayan bu derste, Hz. Muhammed'in misyonunu anlayabilmeleri için İslâmiyet öncesi Arabistan'ın sosyal, kültürel ve dinî inançları hakkında bilgi verilmektedir. Bu açıdan programda, İslâmiyet öncesi Arabistan'ın durumu, Peygamber'in vahiy öncesi yaşamı, dinî mesajı, Mekke'de verdiği mücadele, Medine'de çok yönlü bir lider oluşu ve buna bağlı gelişmelerle ilgili bilgiler de yer almaktadır.

İmam-Hatip Liselerinin IX. sınıflarında haftada iki saat süreyle bir yıl okutulacak olan Hz. Muhammed'in Hayatı (Siyer) dersi öğretim programında, V ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. İslâmiyet Öncesi Dönemde Arabistan'ın coğrafî durumunu, sosyal, kültürel ekonomik ve dinî özelliklerini bilme.
2. Hz. Muhammed'in vahiy gelmeden önceki yaşamını ve özelliklerini kavrama.
3. Hz. Muhammed'in vahiyle birlikte başlayan peygamberlik görevinin niteliğini, vahiy ve tarihsel olaylar ilişkisi içerisinde kavrama.
4. Hz. Muhammed'in İslâmiyeti insanlara ulaştırmada izlediği yöntemleri tarihsel bağlamı içerisinde kavrama.
5. Hz. Muhammed'in hayatı ile ilgili bilgileri edinirken örnek kişiliğini kavrama.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. İslâmiyet öncesi Arap toplumunun sosyal yapısını oluşturan unsurları tanır.
2. İslâmiyet öncesi Arap toplumunun kültürel ve ekonomik yaşamlarını bilir.
3. İslâmiyet öncesi Arap toplumundaki dinî inanç ve yaşayışları bilir.
4. Hz. Muhammed'in ailesini, çocukluk ve gençlik yıllarını bilir.
5. Hz. Muhammed'in vahiy gelmeden önceki yaşamını, Kur'anıkerim'in tespitlerini esas alarak yorumlar.
6. Hz. Muhammed'in vahiy gelmeden önceki bilgi, kültür ve ahlâk düzeyini Kur'anıkerim'in tespitleri açısından ilişkilendirir.
7. Hz. Muhammed'in peygamber olmadan önce de toplumda saygın bir insan olduğunun farkında olur.
8. Hz. Muhammed'in vahyi iletmesiyle birlikte aldığı tepkileri ve Kur'anıkerim'in bu tepkilere getirdiği açıklamaları yorumlar.
9. Müslümanlara uygulanan sosyal baskıları açıklar.
10. Medine'ye göçü (hicret) hazırlayan sebepleri ve göçün mahiyetini yorumlar.
11.Hz.Muhammed'in Medine'deki ilk faaliyetlerinden biri olan Medine Sözleşmesi'nin, barış ve huzur ortamı sağlamadaki önemini yorumlar.
12. Hz. Muhammed'in yaptığı savaşların sebep ve mahiyetini yorumlar
13. İslâmiyetin yayılmasında Hz. Muhammed'e gelen elçiler ve onun gönderdiği elçilerin önemini açıklar.
14. Veda Hutbesi'nin insan hakları bakımından değerini ve günümüz insan haklarıyla ortak yanlarını yorumlar.
15. Hz. Muhammed'in üstün ahlâkını yorumlar.
16. Hz. Muhammed'in İslâm çağrısını yaymadaki başarısının sebeplerini açıklar.
17. Hz. Muhammed'in liderlik özelliklerini yorumlar.
18. Hz. Muhammed'in eğitimciliğini ve eğitim-öğretime verdiği önemi yorumlar.
 

HADİS DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Hadis, Hz. Muhammed'in söz ve öğretilerini, davranış ve uygulamalarını konu edinen bir ilim dalıdır. İslâm dininin doğru anlaşılması ve doğru öğrenilmesinde, Hz. Muhammed'in örnek insan oluşunun sağlıklı bir şekilde bilinip kavranması son derece önemlidir. Kur'an'la beraber, dinî hayatımızın temel alt yapısını oluşturan Hadis ve Sünnet, insanımızın ve özellikle orta öğretim düzeyindeki gençlerimizin sağlıklı bir ahlâkî kişiliğe kavuşmalarında da zengin bir kaynaktır.
Hadis, geçmişte olduğu gibi günümüzde de dinî kültürün tartışmalı pek çok konusunu bünyesinde barındırmaktadır. Bu yüzden meslek alanı itibarıyla toplumla sürekli diyalog içinde bulunacak din görevlilerinin, bu alanda doğru bilgiye herkesten daha çok ihtiyacı olduğu açıktır.

Bu dersin öğretim programında Hadis ve Sünnetin kavramsal düzeyde tanımlanması, tarihî süreç içerisindeki gelişiminin tanıtılması, dinî kültür içindeki yerinin ve toplum hayatındaki öneminin kavratılması amaçlanmıştır. Bunun için hadis rivayetlerini sağlıklı bir şekilde değerlendirme becerisinin kazandırılması ve nihayet kazanılan doğru bilginin ve ahlâkî davranışın toplumla paylaşılması amacına yönelik konulara yer verilmiştir. Programın hazırlanmasında hadis ve ilgili bilim dallarında üretilen bilimsel bilgiler göz önünde bulundurulmuştur.
İmam-Hatip Liselerinin X. sınıflarında haftada 2 saat süreyle uygulanacak bu öğretim programında, XII ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. Hz. Muhammed'in Kur'anıkerim'deki konumunu kavrama.
2. Hadis ilmi ve bu ilmin tarihî süreç içindeki gelişimini kavrama.
3. Dinin anlaşılması ve yorumlanmasında hadis ve sünnetin önemini kavrama.
4. Hz. Muhammed'in sünnetini yerel ve evrensel boyutu ile kavrama.
5. Hz. Muhammede atfedilen rivayetlerin sağlıklı olup olmadıklarını kavrama.
6. Hz. Muhammed'in sünnetinin biçimden çok öze ilişkin olduğunu kavrama.
7. Hadisleri güncel olayların ışığında yorumlama .
8. Meslek hayatında karşılaşacağı hadisle ilgili sorunların farkında olma.
9. Sünnet ve hadis metinlerini sağlıklı bir şekilde yorumlayarak mesleğinde uygulama.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. Hz. Muhammmed'in Kur'anıkerim'e göre konumunu, örneklerle açıklar.
2. Hz. Muhammed'in beşerî ve nebevî özelliklerini karşılaştırır.
3. Hadis terimlerini tanımlar.
4. Hadis terimlerinin gelişim sürecini açıklar.
5. Hadis çeşitlerini tanımlar.
6. Hadis tarihini özetler.
7. Temel hadis kaynaklarını sıralar.
8. Hadis usulünün doğuş ve gelişim sürecini özetler.
9. Sağlam hadisin özelliklerini açıklar.
10. Uydurma hadisin özelliklerini açıklar.
11. .Uydurma hadisin ortaya çıkış nedenlerini açıklar.
12. Senet ve metin yönünden hadis tenkit ölçütlerini açıklar.
13. Kur'anıkerim, akıl ve tarihsel veriler ışığında, hadis metninin eleştirisini örneklerle
açıklar.
14. Sağlam hadisleri doğru anlama yöntemini açıklar.
15. Dinin kaynağı olması bakımından hadis ve sünnetin bağlayıcılık derecelerini açıklar.
16. Hz. Muhammed'in örnekliğinin günümüzdeki önemini açıklar.
17. Hadis ve sünnetle ilgili güncel tartışma konularını açıklar.
18. Öğrendiği seçme hadisleri, sağlıklı bir şekilde yorumlar.
 

FIKIH DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Fıkıh dersinin içeriğini inanç, ahlâk, ibadet ve sosyal hayat kuralları ile ilgili konular oluşturmaktadır. En geniş anlamı ile Fıkıh, kişinin hak, yetki ve sorumluluklarının bilincinde olmasıdır. Fıkıh, kişinin hem Yaratıcısına karşı ibadet ile ilgili yükümlülüklerini hem de kişiler ve toplumlar arası ilişkileri incelemektedir. Ancak inanç konuları ile bunları yaşama geçirme yani iman ile amel arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. Çünkü, insanın eylemleri (ameller), doğal olarak imanın bir parçası kabul edilmese bile, ondan tamamen de soyutlanamaz. İman da amele (eyleme) dönüşmedikçe gerçek anlam ve işlevini kazanamaz. Bu yönüyle Fıkıh, hem teorik hem de pratik yönü olan bir ilim özelliği arz etmektedir.

Kur'anıkerim ve sünnet, Fıkhın iki temel referansını oluşturmaktadır. Kur'anıkerim ve sünnetin hem kişisel hem de toplumsal hayata doğru olarak yansıması, her şeyden önce bu kaynakların doğru anlaşılmasına bağlıdır. Anlama ise, bilme ile başlayıp yaşama ile sonuçlanan bir süreçtir. İşte fıkıh da teknik anlamıyla Yüce Yaratıcının amacını kavramaktır. Vahiy de akıl ile kavrandığı için Fıkıh dersinde, Kur'anıkerim ve sünnetin yanında aklın da çok önemli bir fonksiyonu bulunmaktadır. İslâmın emir ve yasaklarının akıllı insanlara yönelik olması; akıl yeteneğinden yoksun olan kişilerin bu dinin emir ve yasaklarıyla da yükümlü tutulmaması bunu ortaya koymaktadır. İslâmın iki temel kaynağını oluşturan Kur'anıkerim ve sünnet, doğru anlaşıldığı takdirde din de amacına ulaşacak ve insanlık için mutluluk kaynağı olacaktır.

Ayrıca Fıkıh dersinde, öğrenmenin ve bilgilenmenin yanında bakış açısı kazandırma anlamında davranış kazandırma da söz konusudur. Kur'anıkerim'in ilk muhatabı olarak onu en doğru anlayan ve yaşayan Hz.Muhammed'in örnek kişiliği ve Kur'anıkerim'i algılama metodu Fıkıh ilmi için somut bir model oluşturmaktadır. Bu nedenle Fıkıh açısından, sadece Kur'anıkerim ayetlerinin değil, Hz. Muhammed'in söz, fiil ve onaylarının anlaşılması da büyük önem arz etmektedir. Zira, Kur'anıkerim'in doğru anlaşılması ile Hz.Muhammed'in doğru anlaşılması arasında zorunlu bir bağıntı bulunmaktadır. Bu, toplumda sağlıklı bir dinî,millî kimlik ve kişiliğin oluşmasında da önemli etkendir.

Fıkıh dersinin temel alt yapısını, Temel Dinî Bilgiler, Tefsir, Hadis ve diğer meslek dersleri oluşturmaktadır. Bu derslerde verilen bilgiler Fıkıh dersinin amacına ulaşmasında önemli bir etkendir.

Fıkıh dersinde metot olarak, konular ile ilgili temel ilkeler verildikten sonra, öğrenciyi metodik düşünmeye, sorgulamaya, tartışmaya ve sonuca ulaştırmaya yönlendiren katılımcı bir metot izlenmektedir.
İmam Hatip Liselerinin X. sınıflarında haftada iki saat süreyle uygulanacak bu öğretim programında Fıkıh, tarihi ve metodolojisi ile ilgili X ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. İslâm hukuku ve metodolojisinin genel ilkelerini bilme.
2. Güncel sorunların değerlendirilmesinde ve çözümlenmesinde taklit ve taassup yerine, akılcı yaklaşımı uygulama.
3. Sosyal hayatın değişimine bağlı olarak ortaya çıkan sorunları, Kur'anıkerim ve sünnet ile birlikte sistemli,mantıklı ve tutarlı olarak yorumlama.
4. Kur'anıkerim ve sünnetin yoruma açık alanı ile evrensel alanı arasındaki ayrımı kavrama.
5. Fıkhın özünü teşkil eden hak,yetki ve sorumlulukların sınırlarının farkında olma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. İslâm hukukunun temel özelliklerini örneklerle açıklar.
2. İslâm hukukunun tarihsel sürecini bilir.
3. İslâm hukukunun kaynaklarını tanır.
4. İslâm hukukunun kapsamını ana hatlarıyla bilir.
5. Fıkıh mezheplerini bilir.
6. İslâm hukukçuları arasındaki görüş farklılıklarının farkında olur.
7. Kur'anıkerim ve sünnetten hüküm çıkarmanın temel metotlarını bilir.
8. Hz. Muhammed'in hukukî ve ahlâkî tavsiyelerini doğru anlar.
9. Kur'anıkerim ve sünnetin nasslarının lâfız ( sözcük ), kavram ve gaye bakımından
çözümlenmesinde, İslâm hukuk tarihinde geliştirilen metodolojileri bilir.
10. Amaç hükümler ile araç hükümlerin farklılığının ve akıl, vahiy çelişmezliğinin
farkında olur.
11. Diğer meslek ve kültür derslerinde öğrendiği bilgileri sistemli olarak yorumlar.
12. Hak, yetki ve sorumluluklarının sınırlarını bilir.
 

Tefsir Dersi Öğretim Programı

Giriş
Tefsir, diğer din bilimleri arasında İslâm dininin temel kaynağı olan Kur'anıkerim'in anlaşılması yolunda ilk aşamayı oluşturan ve Kur'anıkerim'in bir dinî metin olarak açıklanması işlemini gerçekleştiren bir bilim dalıdır. Tefsir, Kur'anıkerim'in cümlelerinin doğru anlamlarına ilişkin nispeten nesnel açıklamalar getirmeyi ve Kur'an'ı kaynak edinen diğer dinî bilim dallarına da Kur'anıkerim'in anlaşılması konusunda sağlıklı bir zemin sağlamayı amaçlar. Bu bakımdan İslâm dininin anlaşılmasına yönelik olarak geliştirilmiş disiplinler arasında tefsirin önemli bir yeri bulunmaktadır.

Kur'anıkerim'in cümlelerinin açıklanması işleminde Tefsir çeşitli dil bilimlerine ve tarih bilgisine başvurmaktadır. Tarihin belli bir döneminde vahyedilmiş bir kitap olarak Kur'anıkerim'in anlaşılmasında, onun indiği dönemin tarihî şartlarının bilinmesi gerekliliği bulunmaktadır. Yine Kur'anıkerim'in anlaşılması için, Kur'anıkerim'in öğretisini aktarmak amacıyla kullandığı Arapçanın bilinmesi gerekmektedir. Tefsir disiplini de Kur'anıkerim'in cümlelerinde kastedilen anlamları bu dil ve tarih malzemelerinin elverdiği ölçüde doğru bir şekilde ortaya çıkarmayı amaçlar. Müfessir, temel yöntem bilimsel kaygıların yanı sıra yöntemin kendisini ulaştırdığı bu nispeten nesnel verilerden yola çıkarak kendi yorumlarını yapmıştır. Böylece tefsir, Müslüman kültür tarihine zenginlik katan ürünler vermiştir.

İmam-Hatip ve Anadolu İmam Hatip Liseleri X. sınıfında uygulanacak bu öğretim programında öğrenci, Kur'anıkerim'in içeriğini tanıması, incelemesi ve anlaması için gereken temel bilgileri edinmiş olacaktır. Diğer taraftan öğrenci İslâm kültürünün önemli bir unsurunu oluşturan Tefsir geleneğinin tarihi hakkındaki bilgileri de öğrenecektir. Bu bilgiler, onun Kur'an'ı kaynak edinen, Kur'an ve tefsir bilgisini gerektiren diğer dinî disiplinleri de daha iyi kavramasını sağlayacaktır.

Yukarıdaki kavramsal çerçeve ve amaçlar ışığında öğretim programı XIII ünite hâlinde, tefsir disiplinin, konusu durumunda olan Kur'an'ı çeşitli yönlerden tanıtacak şekilde düzenlenmiştir. Kur'an şekilsel olarak tanıtılmakta ve daha sonra da Kur'anıkerim'in kendi tarihine geçilmektedir. Sırasıyla onun tarihî zemini içinde tanıtımı yapılmakta, Kur'anıkerim'in içeriği ve bu içeriği işlerken kullandığı dil özellikleri, bu tarihî zemine paralel olarak ele alınmaktadır. Tefsir disiplininin tanıtımı, kullandığı araç-gereç ve yöntem bu bilgi üzerine kurulmaktadır. Daha sonra günümüze kadar çeşitli tefsir modelleri ele alınmaktadır. En sonunda da örnek metinler yardımıyla öğrencilere bizzat tefsir yapmanın alıştırmaları yaptırılmaktadır.

Genel Amaçlar
1. Kur'anıkerim'in okunabilecek, üzerinde çalışılabilecek ve anlaşılabilecek bir kitap olduğunun farkında olma.
2. Kur'anıkerim'i, indiği tarihî zemin içinde kavrama.
3. Kur'anıkerim'in içeriğini kavrama.
4. Kur'anıkerim'i bugün okuyan birisi olarak onu, anlamlı kılmayı alışkanlık hâline getirme.
5. Tefsirin Kur'anıkerim'i açıklamada bir bilimsel yöntem bilgisi olduğunu kavrama.
6. Tarih içerisinde tefsir geleneğinin farklı yorumlar ortaya koyduğunun farkında olma.
7. Tefsir disiplini geleneğinin birikiminin bugün nasıl anlamlandırılacağını ve yararlı kılınacağını kavrama.
8. Tefsir disiplini ile diğer temel İslâm bilimleri ve beşerî bilimler arasında ilişki kurma.
 

Özel Amaçlar
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. Bir kitap olarak Kur'anıkerim'in yapısal özelliklerini bilir.
2. Kur'anıkerim vahyedilmeden önce Orta Doğu bölgesinde var olan dinsel topluluklar ve kitapların durumunu örneklerle betimler.
3. Kur'anıkerim vahyedilmeden önce Hicaz Araplarının dinî inançları ve yaşam biçimlerini örneklerle açıklar.
4. Kur'anıkerim'in Mekke Dönemindeki tarihini ana hatlarıyla açıklar.
5. Kur'anıkerim'in Mekke Döneminde inen ayet ve surelerinin genel özelliklerini sayar.
6. Kur'anıkerim'in Medine Dönemindeki tarihini ana hatlarıyla açıklar.
7. Kur'anıkerim'in Medine Döneminde inen ayet ve surelerinin genel özelliklerini sayar.
8. Kur'anıkerim'in kendi içinde bir bütünlüğü bulunduğunu örneklerle açıklar.
9. Kur'anıkerim'in ele aldığı ana konuyu ve amaçlarını örneklerle ayırt eder.
10. Kur'anıkerim'in ana konusunu ve amaçlarını sınıflandırarak önem sırasına göre dizer.
11. Kur'anıkerim'in Mushaf tekniği kullanılarak bir kitap hâline getirilişinin tarihini açıklar.
12. Tefsir bilimini, yöntemi ve amaçlarıyla birlikte tanımlar.
13. Tefsir biliminin Kur'an'ı açıklamada tarih bilgisinden nasıl faydalandığını örnek-lerle açıklar.
14. Tefsir biliminin dil biliminden nasıl yararlandığını örneklerle açıklar.
15. Kur'anıkerim'in indiği dönemdeki Arapçanın özelliklerini örneklerle açıklar.
16. Tefsir tarihi içinde ortaya çıkan önemli eğilimleri tanımlar.
17. Tefsir tarihinin önemli isimleri ve çalışmalarını, belirtilen nitelikleri ile sıralar.
18. Günümüzdeki tefsir çalışmalarını, önemli özellikleri ile açıklar.
19. Geçmişte ve günümüzde tefsir biliminin uygulanışını verilen örnekler çerçevesinde betimler.
20. Kendi donanımı ölçüsünde, tefsir biliminin gereklerini Kur'an'a uygular.
 

İSLÂM TARİHİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
İslâm Tarihi, en genel çerçevesiyle, VII. yüzyıl başlarından günümüze kadar, on dört asırlık uzun bir süreç içerisinde muhtelif Müslüman toplumların siyaset, kültür ve medeniyet alanlarında yaşadıkları tecrübeleri içine almaktadır.

İmam-Hatip Liseleri öğretim programında yer alan İslâm Tarihi dersi, ortak genel kültür derslerinden Tarih dersinin içeriği dikkate alınarak ağırlıklı olarak Klâsik Dönem (Hz. Muhammed, Dört Halife, Emevî ve Abbasî Dönemleri) siyasî olaylarını ve uygarlık gelişmelerini kapsamına almaktadır. Bununla birlikte hem tarihte devamlılık fikrinin kaybolmaması hem de İslâm tarihinin bir Arap tarihi olarak algılanmaması için, Klâsik Dönem sonrası belirleyici nitelikteki siyasî ve kültürel gelişmeler de ana hatlarıyla bu dersin içeriğinde yer almaktadır.

Diğer taraftan bu programda, uygarlık tarihi kısmı, her dönemin siyasî olaylarının bir parçası olarak değil de öğrencinin, kültür ve uygarlık alanında zamana, coğrafyaya ve toplumsal bünyelere bağlı olarak değişen ve değişmeyen unsurları bir arada görebilmesi için bir bütün olarak ele alınmaktadır.

İmam –Hatip Lisesi mezunlarının meslekî alanda veya başka hizmetler verirken, İslâm Tarihinin konusu olan olay ve olgulardan uzak kalmaları mümkün değildir. Kültürel mirasa atıflarda bulunma, tarihsel deneyimlerden seçmeler yapma, güncel olaylarla tarihsel olay ve olgular arasında ilinti kurma, tarihsel deneyimlerden sonuç ve dersler çıkarma vb., İmam-Hatip Lisesi mezununun sıklıkla sergileme durumunda kalacağı davranışlardır. Önemli olan husus, bu davranışların objektifliği, esas alan bir bakış açısı doğrultusunda ve sağlam bir tarihî zemin üzerinde cereyan etmesidir. İslâm Tarihi dersi, öncelikle bunu sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu dersin, Genel Türk Tarihi, Osmanlı Tarihi ve Genel Tarih dersleri ile birlikte İmam-Hatip Lisesi öğrencisinin sağlıklı bir tarih bilinci oluşturmasına da katkıda bulunacaktır.

İmam-Hatip Liselerinin X. sınıflarında haftada iki saat uygulanacak olan bu öğretim programında, İslâm Tarihi ile ilgili temel bilgileri kazandırmaya yönelik IX ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. 1. 1. İslâm Tarihinin konusu olan olay ve olguları bilimsel düşünceye uygun olarak kavrama.
2. İslâm tarihini siyasî, ekonomik, dinî ve kültürel boyutları ile kavrama.
3. İslâmiyeti, benimseyen toplumlarda meydana getirdiği değişimin ve bu değişimin tarihî yansımalarının farkında olma.
4 İslâm tarihinin birçok Müslüman topluma ait farklı tarihsel deneyimleri içerdiğini, bu tecrübelerin, farklılıklarıyla birlikte bugün de yararlanılması gereken büyük bir birikim olduğunun farkında olma.
5. İslâm tarihinin değişik dönemlerinde ortaya çıkan yanlış bilgilerin ve yorumların farkında olma.
6 İslâm Tarihinde kazanılan bilgileri, diğer alan ve kültür derslerinde kazanılan bilgilerle karşılaştırma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla tamamlayan her öğrenci;
1. İslâm Tarihinin konusunu ,alanını ve metodunu açıklar.
2. İslâmiyetin doğuş sürecini açıklar.
3. Dört Halife Döneminin iç olaylarını açıklar.
4. Dört Halife Dönemi fetih hareketlerini özetler.
5. Emevîler Döneminde meydana gelen iç karışıklıkları, neden ve sonuçları ile açıklar.
6. Emevîler Döneminin karakteristik özellikleri hakkında sonuca ulaşır.
7. Emevîler Döneminde İslâmiyetin yayılış süreç ve biçimini açıklar.
8. Abbasî Devletinin kuruluş ve gelişmesini özetler.
9. Abbasîler Dönemi ile Emevîler Dönemi arasındaki temel farklılıkları ayırt eder.
10. Abbasîler Dönemindeki siyasal parçalanmanın neden ve sonuçlarını açıklar.
11. Türklerin islamiyeti kabul etmeden önceki inanışlarını açıklar
12. Türklerin İslâmlaşma süreci ve şeklini açıklar.
13. Türklerin İslâmiyete girişlerinin siyasal ve dinî sonuçlarını açıklar.
14. Türklerin İslâm dünyasındaki faaliyetleri ve hizmetlerini açıklar.
15. İslâm uygarlığının doğuş ve gelişim sürecini açıklar.
16. İslâm uygarlığının ortak temel özelliklerini sıralar.
17. İslâm uygarlığının kendi dışındaki coğrafyalara etkilerini açıklar.
18. Geçmişte Müslüman devletlerde ortaya çıkan temel kurum ve kuruluşları nitelik ve fonksiyonları ile açıklar.
19. Geçmişte İslâm dünyasında bilimsel ve kültürel alandaki gelişmeleri ve durakla-manın nedenlerini açıklar.
20. Müslüman toplumlardaki farklı inançların bir arada yaşama tecrübesinin önemini yorumlar.
21. Günümüz Müslüman ülkelerinin yoğunlaşmış olduğu coğrafî bölgeleri ana hatlarıyla tanır.
 

KELÂM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Din, insanı “iyi insan” yapmayı amaçlayan bir araçtır. Din insan içindir. Sorunlarının çözümünde insana yardım eder. Bir dinin evrenselliği, o dinin ilkelerinin koşullara göre yorumlanabilmesi ile mümkündür. Yorumlarla güncelleşmeyen din, sorun çözmek bir yana, kendisi bizzat sorun olur. Bu nedenle din hizmeti verecek olan insanlarımızın bu yorum becerisini kazanmaları gerekir. Değişim, ilk önce insanların zihninde gerçekleşmelidir. Düşünmek, yapmaktan daha önemlidir. Çünkü, düşünce eyleme yön verir ve onun bilinçli yapılmasını sağlar.

Kelâm, Yüce Allah'ın tüm insanlığa gönderdiği mesajların toplamı olan Kur'an'dan İslâmın temel ilkelerini sistematik biçimde ortaya koyarak İslâmın değerlerini ve ilkelerini bilimsel olarak savunan bir bilim dalıdır.

Dinsel düşüncenin biçimlenmesinde, dindar insanın olaylara ve olgulara bakış açısının belirlenmesinde Kelâm konuları önemli yer tutmaktadır. Kelâm bilimi, yalnız doğruları ortaya koymakla kalmaz. Aynı zamanda doğruları, doğru bir şekilde yapmanın da yollarını gösterir. Bu bilim, diğer din bilimlerinin de doğrultularını belirler. Kelâm bilimi geleceği yaratacak anlayışı kazandırır.

Kelâm bilimi, kendinden beklenen görevleri yerine getirirken iki kaynak kullanır: 1. Allah'ın insan cinsine verdiği en büyük nimet olan ve insanlarda ortak payda olarak bulunan insan aklını, 2. Yüce Allah'ın tüm insanlığa gönderdiği mesaj olan Kur'an'ı.

Geleneksel din anlayışımızdan kaynaklanan sorunları ortadan kaldırmak ve çıkacak yeni sorunları da akılcı bir biçimde çözmek için Kur'an'ı referans alarak Kelâm konularını yeni bir bakış açısı ile ele alıp din hizmeti verecek gençlerimize sunmamız gerekmektedir. Bu yeni yöntemde birey öne çıkarılmalı ve Kur'an'ın muhatabının fert olduğu özenle vurgulanmalıdır. Dinsel tutum ve davranışları düzeltmek, ancak inançları düzeltmekle mümkün olabilir.
İmam-Hatip Liselerinin XI. sınıflarında haftada iki saat olarak, okutulacak bu dersin öğretim programında öğrencilere, inanç konularında doğru bilgi kazandırmaya yönelik 11 ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. İslâm dininin inanç esaslarını kavrama.
2. İnsanı, özgür ve sorumlu bir varlık olarak tanıma.
3. İnanç alanındaki farklılaşmanın nedenlerini kavrama.
4. Kur'an'ın iman ve bilgi anlayışını kavrama.
5. Olaylara ve olgulara Kur'an çerçevesinden bakma alışkanlığını kazanma.
6. Dini, dinamik bir süreç olarak yorumlama yeteneği kazanma.
7. Kelâm biliminin, din bilimleri içerisindeki yerini, önemini ve görevini kavrama.
8. Din görevlisinde olması gereken değerler sistemine uygun davranma alışkanlığı kazanma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. Kelâm biliminin kullandığı yöntemi açıklar.
2. Kelâm biliminin doğuşunu ve gelişmesini yorumlar.
3. İnanç alanında farklı mezheplerin ortaya çıkışını yorumlar.
4. İtikadî mezhepler ve temel görüşlerini açıklar.
5. Bilgiyi tanımlar ve bilgi kaynaklarını açıklar.
6. Din, akıl ve bilim arasındaki ilişkiyi açıklar.
7. İman ve küfür terimlerini yorumlar.
8. İman ile amel (iş) arasındaki ilişkiyi açıklar.
9. Allah'ın varlığı ve birliği konusundaki delilleri açıklar.
10. Meleklerin varlığını yorumlar.
11. Allah'ın insanlara kitaplar göndermesini açıklar.
12. Allah'ın insanlığa peygamberler göndermesini yorumlar.
13. Hz. Muhammed'in peygamberliğini yorumlar.
14. Ahiret hayatında insanın niçin hesaba çekileceğini yorumlar.
15. Kaza ve kader kavramlarını yorumlar.
16. Bireyin dinsel tercihleri konusundaki özgürlüklerinin farkında olur.
17. Din ve vicdan özgürlüğünün farkında olur.
18. Tekfir ve tekfirin tehlikelerinin bilincinde hareket eder.
 

HİTABET VE MESLEKÎ UYGULAMA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Hitabet ve Meslekî Uygulama İmam Hatip Lisesi öğrencilerini din görevliliği rolüne hazırlamayı amaçlayan bir derstir.
İmam Hatip Liseleri, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunda (Mad:32 İmam Hatip Liseleri, İmamlık, Hatiplik ve Kur'an Kursu öğreticiliği gibi dinî hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere, Millî Eğitim Bakanlığınca açılan orta öğretim sistemi içinde hem mesleğe hem yüksek öğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğretim kurumlarıdır.) belirtildiği gibi hem din görevliliğine hem de yüksek öğrenime hazırlayıcı program uygulamaktadır. Buradaki “din görevliliği”, din hizmetleri alanlarını ifade etmektedir. Kazanımı, belirli süreçleri zorunlu kılan din görevliliği, önemli bir görevdir.

Her mesleğin bir bilgi, bir de sanat yönü bulunmaktadır. Din görevliliğinin bilgi yönünü, İmam Hatip Liseleri öğretim programlarında bulunan meslek dersleri ile genel kültür dersleri ve seçmeli dersler kazandırmaktadır. Sanat yönünü ise yine programlarda yer alan dersler bütününü temel alarak Hitabet ve Meslekî Uygulama dersi kazandıracaktır.

Din görevliliği, alan bilgileri yanında bu bilgileri başkaları ile paylaşmaya yardımcı olacak sanatı da gerektiren bir faaliyettir. Paylaşabilmek için, bir konunun bilgisine sahip olmak nasıl gerekliyse onu paylaşabilmenin yöntem ve tekniklerini bilmek ve uygulayabilmek de o kadar gereklidir. Bunu kısaca “bilmek ve öğretebilmek” şeklinde ifade etmek mümkündür. Bir başka ifadeyle buna, bilgi, tutum ve becerilerin paylaşılmasını öğrenmek de denilebilir. Hadis, Tefsir, Fıkıh, Kelâm gibi alan derslerinde öğrenilen davranışları diğer insanlarla paylaşabilmeyi öğretmek, bu dersin temel amacıdır. Bunun için, mutlaka din görevliliğine yönelme amacında olmak da gerekmez. Çünkü, İmam Hatip Lisesi mezunu, toplum içerisinde her an din hizmeti ile ilgili uygulamalar ve isteklerle karşılaşabilmektedir.

Öğrencilere, kazandıkları dinî ve ahlakî davranışları paylaşabilmeyi öğretmeyi amaçlayan bu öğretim programının hazırlanmasında; eğitim bilimleri, din eğitimi bilimi ve iletişim biliminin ulaştığı en son bilgilerin göz önünde bulundurulmasına özen gösterilmiştir.

İmam Hatip Liselerinin XI. sınıflarında haftada dört saat süreyle okutulacak olan bu dersin öğretim programında, Hitabet ve Meslekî Uygulama ile ilgili temel bilgi, duygu ve becerileri kazandırmaya yönelik IX ünite yer almaktadır.

GENEL AMAÇLAR
1. Hitabet ve meslekî uygulamaların din görevliliğindeki önemini kavrama.
2. Toplumla (cemaatle) iletişim kurma ve hitap etme becerisi kazanma.
3. İmam-hatiplik ve müezzinlik yapma.
4. Dinî törenlerde sunular ve dua yapma.
5. Kur'an-ı kerim ve sünneti temel referans alarak meslekî uygulamalar yapma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla gerçekleştiren her öğrenci;
1. Hitabet ve din hizmetleri ile ilgili kavramları açıklar.
2. Bir iletişim süreci olarak hitabetin meslekî özelliklerini ve önemini açıklar.
3. Din eğitiminde tebliğ ve davetin önemini açıklar.
4. Dinî hitabeti diğer hitabet türlerinden ayırt eder.
5. Din görevliliği rolünün gerektirdiği kişisel ve toplumsal özellikleri uygulamalarına yansıtır.
6. Din görevliliğinin liderlik yönlerini açıklar.
7. Din hizmetlerinde kendini ve cemaati tanımanın önemini ve yollarını açıklar.
8. Din hizmetlerini zorlaştıran sebepleri ve giderilme yollarını açıklar.
9. Din hizmetlerinde iletişimi, örneklerle açıklar.
10. Edinmiş olduğu Kur'an ve sünnet bilgisini, cemaatle iletişim sürecinde kullanır.
11. Dilin, dinî iletişimdeki önemini örneklerle açıklar.
12. Kur'an ve sünnette geçen hitabetle ilgili ilkeleri benimser.
13. İmamlık ve görevlerini, ilgili mevzuat çerçevesinde açıklar.
14. Müezzinlik ve görevlerini ilgili mevzuat çerçevesinde açıklar.
15. Usulüne uygun olarak ezan okur.
16. Müezzinlikle ilgili, diğer uygulamaları yapar.
17. Vakit, Cuma ve Bayram namazlarını kıldırır.
18. Hutbe ile ilgili dinî hükümleri açıklar.
19. Hutbe hazırlayıp sunar.
20. Vaaz hazırlayıp sunar.
21. Duanın mahiyetini, amacını ve adabını açıklar.
22. Sünnet, düğün, açılış, karşılama, uğurlama gibi törenler için konuşma hazırlayıp sunar.
23. Kutsal gün ve geceler için konuşma metinleri hazırlayıp sunar.
24. Çeşitli törenler için dua hazırlayıp sunar.
25. Hastalık, çeşitli felâketler, cenaze gibi durumlar için uygun dua ve konuşmalar hazırlayıp sunar.
26. Hatim duası hazırlayıp sunar.
27. Cenaze ile ilgili gasl, techiz ve tekvin işlemlerini yapar.
28. Cenaze ile ilgili konuşma ve duaları yapar.
 

KARŞILAŞTIRMALI DİNLER TARİHİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

GİRİŞ
Kültürler arası etkileşimin hızlandığı günümüzde, diğer dinler hakkında bilgi sahibi olmak gerekli hâle gelmiştir. Artık her aydın kişinin olduğu gibi din hizmeti verecek olanların da genel kültürü içinde, karşılaştırmalı dinler tarihi kültürüne ihtiyacı bulunmaktadır. Bu ihtiyacı en verimli şekilde karşılayacak olan ders, Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dersidir.

Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dinleri, benzer ve farklı yönleriyle karşılaştırmalı olarak öğreten bir derstir. Bu ders, metodu ve amacı gereği, hiçbir dinin savunmasını yapmaz. Dinî fenomenleri oldukları gibi kabul eder ve onları doğruluk-yanlışlık bakımından değerlendirmez. Bu ders sayesinde dinlerin mahiyetlerini ve özelliklerini karşılaştırmalı olarak öğrenmek mümkündür.

Toplumun eğitilmesinde ve yönlendirilmesinde etkin rolü bulunan din görevlisinin bu derse hem genel kültürü hem de mesleği açısından ihtiyacı bulunmaktadır. Bu ders, vaaz ve hutbe gibi meslekî uygulamalar bakımından din görevlisine önemli bilgiler edindirecektir. Ayrıca, diğer dinler hakkında bilgi kazandırmak suretiyle genel kültür açısından onu destekleyecektir. Buna bağlı olarak Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dersi, din görevlisine ek fonksiyonlar da sağlayacaktır. Örneğin, bu dersi alarak İmam-Hatip Lisesinden mezun olan din görevlisi, "inanç turizmi" alanında rehberlik yapabilecek kazanımı edilmiş olacaktır.
Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dersini okuyacak olan öğrenci, alt sınıflarda kendi dini ile ilgili gerekli dersleri okumuş ve bu dersi almaya hazır hâle gelmiş olacaktır.

İmam-Hatip Liselerinin XI. sınıfında haftada iki saat süreyle uygulanacak olan Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dersi öğretim programında bilgi, duygu ve davranış kazandırmaya yönelik VII ünite yer almaktadır.
Karşılaştırmalı Dinler Tarihi dersi, konusu gereği, tarihte var olmuş bütün dinleri kapsamakla birlikte, bu VII ünitede sadece günümüzde yaşamakta olan dinlerden bazıları işlenecektir. Ağırlık, din görevliliği mesleğinin ihtiyaçları göz önüne alınarak İslâm'la tarihsel bağı bulunan Yahudilik ve Hristiyanlığa verilecektir.

GENEL AMAÇLAR
1. Bütün dinlerde ortak doğruların, manevî zenginliklerin bulunduğunu anlama.
2. İslâm'la birlikte diğer dinlerin özelliklerini, inanç, ibadet ve ahlâk esaslarını kavrama.
3. Diğer dinleri bilmenin din hizmetleri açısından önemini kavrama.
4. Dinî çoğulculuk, dinler arası diyalog ve misyonerlik kavramlarının farkında olma.
5. Diğer dinlerin mensuplarıyla ilişkilerde bilinçli davranma.
6. İslâm'ın dışındaki dinlere objektif bakma alışkanlığı kazanma.
7. Karşılaştırmalı Dinler Tarihi verilerini din hizmetlerinde kullanma.

ÖZEL AMAÇLAR
Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarı ile gerçekleştiren her öğrenci;
1. Karşılaştırmalı Dinler Tarihinin önemini, din hizmetleri açısından açıklar.
2. Dini, özünü oluşturan unsurlar çerçevesinde açıklar.
3. Dinin kaynağı hakkındaki görüşleri açıklar.
4. Dinin insan için önemini açıklar.
5. Günümüzde varlığını devam ettiren dinlerin coğrafî dağılımını haritada gösterir.
6. Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizmin kısaca tarihî gelişimlerini, temel özelliklerini ve öğretilerini özetler.
7. İslâm'ı, Yahudilik ve Hristiyanlık karşısındaki konumu açısından objektif olarak yorumlar.
8. Türkiye'deki dinleri; önemli merkezleri ve nüfus yoğunlukları seviyesinde tanır.
9. Dinlerdeki Tanrı inancını karşılaştırır.
10. Peygamber ve din kurucularını tanır.
11. Peygamber ve din kurucularıyla ilgili inançları karşılaştırır.
12. Ahiretle ilgili inançları karşılaştırır.
13. Mehdi-Mesihlerle ilgili inançları karşılaştırır.
14. Lâikliğe yönelik iç ve dış tehditleri açıklar.
15. Dinlerin kutsal metinlerini açıklar.
16. İslâm'daki namaz, dua, oruç, hac, sadaka ve kurban gibi ibadetleri Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizmdeki biçimleriyle karşılaştırır.
17. Doğruluğun, temizliğin, iyilik yapmanın ve büyüklere saygının bütün dinlerde temel ahlâkî kural olduğunu açıklar.
18. Cinayetin, hırsızlığın, zinanın, yalancı şahitliğin bütün dinlerde yasak olduğunu açıklar.
19. Bütün dinlerin esas amacının, iyi insan yetiştirmek olduğu sonucuna varır.
20. Dinî çoğulculuk, dinler arası diyalog ve misyonerlik kavramlarını tanır.
21. Türkiye'de faaliyet gösteren misyoner grupları tanır.
22. Diğer dinlerin mensuplarıyla ilişkilerinde ölçülü olur.